Zapisz się na bezpłatny e-biuletyn
Porady i aktualności z zakresu zarządzania placówką medyczną.
Zapisz się na bezpłatny e-biuletyn, a e-book pt. "VAT w ochronie zdrowia" otrzymasz gratis!
Nowości wydawnicze
Oficjalny partner serwisu
Stowarzyszenie Menedżerów Opieki Zdrowotnej
Niegospodarność
Kiedy menedżer ZOZ będzie odpowiadać za niegospodarność
Czy ujemny wynik finansowy jednostki może być podstawą do wysunięcia w stosunku do menedżera ZOZ zarzutu o niegospodarność?
Ujemny wynik finansowy ZOZ nie jest podstawą do ukarania menedżera placówki za przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu. Nie można zatem automatycznie postawić mu zarzutu niegospodarności.
Odpowiedzialność z tytułu niegospodarności dotyczy zarówno dyrektorów SPZOZ, jak i członków zarządów spółek, które prowadzą placówkę opieki zdrowotnej lub są uprawnionymi pełnomocnikami spółek.
Osoba, której powierzono obowiązek zarządzania majątkiem lub prowadzenia działalności gospodarczej podmiotu, może odpowiadać z tytułu tzw. niegospodarności, tj. ponosić odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę (art. 296 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, dalej: kk).
Żeby wykazać niegospodarność menedżera ZOZ, muszą wystąpić następujące przesłanki odpowiedzialności:
- wyrządzenie znacznej szkody majątkowej jednostce zarządzanej
- nadużycie uprawnień lub niedopełnienie obowiązku.
Kiedy rozpoczyna się odpowiedzialność z tytułu niegospodarności
Pojęcie znacznej szkody majątkowej powiązane jest z definicją mienia znacznej wartości, które zostało określone jako wartość odpowiadająca dwukrotności najniższego miesięcznego wynagrodzenia, czyli obecnie ok. 2600 zł (art. 115 kk). W związku z tym, podstawowa odpowiedzialność z tytułu niegospodarności rozpoczyna się już od kwoty 2600 zł. Co się dzieje w przypadku niższej kwoty?
Uwzględniając racjonalność prawodawcy wszystkie utracone wartości, które nie przekraczają wymienionego pułapu, nie są traktowane w kategoriach niegospodarności. Mając świadomość, iż w procesie zarządzania majątkiem osób trzecich lub prowadzenia działalności gospodarczej jest to niewielka kwota, w praktyce nie zdarzają się zarzuty, które choćby zbliżały się do tej minimalnej granicy.
Nadużycie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków
O wiele istotniejsze jest wykazanie przez organy ścigania przesłanki nadużycia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków w kontekście wyrządzenia szkody.
Szkoda wyrządzona przez menedżera ZOZ została sprowadzona do takiego działania lub zaniechania, które nie przynosi żadnych korzyści, a generuje jedynie koszty po stronie kontrahenta (art. 296 kk).
Szkoda, jaką może wyrządzić menedżer ZOZ obejmuje:
- utracone korzyści, czyli prawdopodobne dochody, jakie powinien wygenerować zarządzający placówką, a w związku z błędnymi decyzjami tego nie uczynił;
- stratę rzeczywistą, czyli wartość o którą zostały uszczuplane aktywa spółki, SPZOZ lub innej formy działalności gospodarczej na skutek błędnych decyzji.
W praktyce wyrządzenie szkody przez menedżera ZOZ będzie powodować odpowiedzialność, gdy podejmie błędne decyzje finansowe, które doprowadzą do powstania szkody.
Z zarzutem niegospodarności mogą spotkać się także menedżerowie ZOZ, którzy zawierają kontrakty o wartości znacznie odbiegającej od wartości rynkowych bez uzasadnienia lub na czas nie podejmują działań, które miałyby zmierzać do ograniczenia rosnących kosztów, np. w zakresie administracyjnym.
Przykład 1
Zarzut niegospodarności zostanie najprawdopodobniej postawiony dyrektorowi szpitala specjalistycznego w Łodzi, który doprowadził zarządzaną przez siebie placówkę do utraty 10 mln zł w wyniku zawarcia niekorzystnego kontraktu (umowy na świadczenie) usług z jedną z firm. Niekorzystny kontrakt zakładał obowiązek świadczenia wartości ryczałtowej firmie w oderwaniu od liczby wykonywanych świadczeń. Z jednej strony mogło się to wydawać korzystnym rozwiązaniem pozwalającym na wykonywanie nieograniczonej liczby świadczeń, lecz w kontekście braku zgody NFZ i negatywnej opinii konsultanta wojewódzkiego odnośnie do tego typu świadczeń, działania zarządzającego pozwalały na postawienie tego typu zarzutów. Podczas złożonych wyjaśnień dyrektor wskazał, iż „przyświecała mu wizja polepszenia statusu szpitala i wprowadzenia usług adekwatnych do rangi placówki”. Działanie w oderwaniu od specjalizacji placówki i wbrew negatywnej opinii konsultantowi wojewódzkiego – mimo, że nie jest przestępstwem - pozwoliło organom ścigania postawić zarzuty dyrektorowi.
Kary
Menedżerowie ZOZ, wobec których zostanie wysunięty zarzut niegospodarności, mogą zostać ukarani w następujący sposób:
- jeśli działają w celu osiągnięcia korzyści majątkowej – podlegają karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy od 8 lat;
- jeśli wyrządzą szkodę majątkową w wielkich rozmiarach, tj. 1000 x najniższe wynagrodzenie (obecnie ok. 130 tys. zł) – podlegają karze pozbawienia wolności od 1 roku do 10 lat;
- jeśli działają nieumyślnie – podlegają karze do 3 lat pozbawienia wolności
WAŻNE:
Warto wskazać, iż nie będzie podlegać karze menedżer ZOZ, który przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie naprawił w całości wyrządzoną szkodę.
Łukasz Siudak
doktorant Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego
Podstawa prawna:
- ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - Dz.U. z 1997 r. nr 88, poz. 553 ze zm.
Nasi partnerzy
 |
 |
