Co grozi placówce za łamanie prawa do intymności i poszanowania godności pacjenta

W jakim zakresie lekarz oraz personel medyczny podczas udzielania świadczeń zdrowotnych powinni szanować intymność i godność osobistą pacjenta?

Poszanowanie intymności i godności osobistej pacjenta podczas udzielania świadczeń zdrowotnych to obowiązek lekarzy oraz personelu medycznego. Skorelowane jest z nim prawo pacjenta do intymności i poszanowania godności (art. 20 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). Naruszenie tego prawa wiąże się z odpowiedzialnością cywilną.

Pacjent ma prawo uzyskiwania świadczeń opieki medycznej w warunkach, które nie są upokarzające. W tym celu ma prawo żądać, aby przy udzieleniu świadczenia była obecna osoba bliska, czyli małżonek, krewny lub powinowaty do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciel ustawowy, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu lub osoba wskazana przez pacjenta.

WAŻNE:

Odmówienie obecności osoby bliskiej
Pacjentowi można odmówić obecności osoby bliskiej przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych, zwłaszcza w przypadku istnienia prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta. Odmowę trzeba odnotować w dokumentacji medycznej.

Wyrażenie sprzeciwu wobec obecności osób trzecich
Kolejnym przejawem poszanowania prawa pacjenta do intymności i godności jest prawo wyrażenia przez pacjenta sprzeciwu wobec obecności przy udzielaniu świadczenia osób trzecich. Osoby wykonujące zawód medyczny, inne niż udzielające świadczeń zdrowotnych, uczestniczą przy udzielaniu tych świadczeń tylko wtedy, gdy jest to niezbędne ze względu na rodzaj świadczenia. Uczestnictwo, a także obecność innych osób wymaga zgody pacjenta, a w przypadku pacjenta małoletniego, całkowicie ubezwłasnowolnionego lub niezdolnego do świadomego wyrażenia zgody, jego przedstawiciela ustawowego, i osoby wykonującej zawód medyczny, udzielającej świadczenia zdrowotnego.
Zasady tej nie stosuje się do klinik i szpitali akademii medycznych, medycznych jednostek badawczo-rozwojowych i innych jednostek uprawnionych do kształcenia studentów nauk medycznych, lekarzy oraz innego personelu medycznego w zakresie niezbędnym do celów dydaktycznych (Ministerstwo Zdrowia planuje jednak zmiany w tym zakresie – zgoda pacjenta będzie zawsze potrzebna).

Orzecznictwo
Niezapewnienie pacjentowi świadczeń medycznych odpowiadających wymaganiom wiedzy medycznej oraz prawa do intymności i poszanowania godności jest naruszeniem jego praw, za które pacjentowi przysługuje zadośćuczynienie (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 29 sierpnia 2006 r. sygn. akt I ACa 310/06 Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych 2009/3/10/34). W przywołanym wyroku sąd nie miał wątpliwości, że urodzenie dziecka dla każdej kobiety stanowi wydarzenie tak doniosłe, a jednocześnie związane z tak dużym zagrożeniem życia własnego, jak i mającego się narodzić dziecka, że usprawiedliwione jest oczekiwanie, aby w tym okresie kobieta otoczona była jak najlepszą opieką nie tylko najbliższej rodziny, ale także ze strony personelu medycznego. Pacjentka ma zatem w ocenie sądu prawo do oczekiwania, że to doniosłe wydarzenie nie zostanie wystawione na widok osób postronnych, albowiem dyskomfort z tym związany - będący sumą negatywnych przeżyć psychicznych wywołanych bólem, niewygodą, strachem i upokorzeniem - stanowi usprawiedliwioną reakcję powódki na naruszenie jej dóbr prawnie chronionych i powinna być to reakcja zrozumiała dla każdego. W omawianej sprawie pokrzywdzona pacjentka otrzymała zadośćuczynienie w wysokości 5000 zł.

WAŻNE:

Podstawa prawna

• art. 36 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty – Dz.U z 2008 r. nr 136, poz. 857 ze zm.,
• art. 20-22 Ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - Dz.U. z 2009 r. nr 52, poz. 417 ze zm.