Właściwe rozplanowanie pomieszczeń w  ZOZ sposobem optymalizacji procesów i minimalizacji kosztów

Nowatorskie podejście do wykorzystania pomieszczeń w szpitalu m.in. poprzez oddzielenie ruchu pacjentów ambulatoryjnych i hospitalizowanych, pionowe rozmieszczenie powiązanych ze sobą oddziałów zoptymalizuje procesy w tej jednostce oraz zminimalizuje koszty jej funkcjonowania.

Szpital Medicover w Wilanowie został otwarty w lipcu 2009 r. Jest pierwszym od ponad 20 lat budowanym od podstaw tego typu obiektem w Polsce sfinansowanym w całości przez sektor prywatny. Medicover zainwestował w ten projekt ok. 185 mln zł. Szpital oferuje kompleksowy zakres usług – dysponuje pięcioma salami operacyjnymi chirurgii ogólnej, oddziałem pediatrii, salami intensywnej opieki, porodówką, położnictwem, radiologią, oddziałem ratunkowym, centrum diagnostyki obrazowej (w tym kardiologii interwencyjnej), chirurgią jednego dnia, centrum endoskopii, centrum rehabilitacji, apteką, hotelem dla pacjentów i gości. Na powierzchni 16 361 m2 do dyspozycji jest 180 łóżek (z możliwością zwiększenia do 240 łóżek) - wszystkie w układzie pokoi pojedynczych i podwójnych. 

Nadrzędnym celem podczas budowy szpitala było zwiększenie jego skuteczności operacyjnej i zminimalizowanie przestrzeni, a tym samym kosztów kapitałowych – tak jak być powinno w najlepszych szpitalach sektora publicznego.

PRAKTYKA 1:

Uwzględnienie celów funkcjonalnych i  kosztowych na etapie planowania

Żeby osiągnąć najwyższe międzynarodowe standardy świadczonych usług w  planowanym szpitalu, w czerwcu 2006 r. Medicover powołał zespół konsultantów i  planistów, w tym z Tribal Health Practice (planiści opieki zdrowotnej i  konsultanci strategiczni), Nightingale Associates (architekci specjalizujący się w projektowaniu opieki zdrowotnej) oraz Arup (inżynierowie konstrukorzy i  instalatorzy, kierownicy projektów oraz menedżerowie ds. kontroli kosztów.
W ciągu czterech miesięcy zespół sformułował szczegółowy program funkcjonalny, do którego włączono sprawdzony w Europie Zachodniej model biznesowy polegający na wykluczeniu wyjątkowo skomplikowanych, zagrażających życiu ludzkiemu procedur.
Zgodnie z  nim Medicover nie oferuje wykonywania wielu przeszczepów narządów, szpitalnej opieki psychiatrycznej lub innych zabiegów wymagających specjalistycznego sprzętu, takich jak transplantacje, dializy, operacje na otwartym sercu, leczenie onkologiczne, dermatologiczne czy neurochirurgiczne. Jednocześnie szpital jest przygotowany do natychmiastowego transportu pacjenta do szpitala specjalistycznego w razie wystąpienia takiej potrzeby.  Procedury tygo typu niosą ze sobą większe ryzyko, nie tylko pod względem ostatecznych wyników ale też potencjalnego wydłużenia pobytu pacjenta w szpitalu, co nawet – mimo opłaty pobieranej od pacjenta – obniża zysk szpitala.  Rezygnacja z ich wykonywania wpływa więc na większe zyski szpitala.

PRAKTYKA 2:

Wspólne wykorzystanie pomieszczeń przez różne kliniki

W szpitalu zdecydowano się na elastyczne wykorzystywanie pomieszczeń. Jest to dość powszechna praktyka w Europie Zachodniej. W Polsce stanowiło to jednak wyzwanie, ponieważ regulacje krajowe oraz tradycyjne praktyki pracy raczej izolują każdy oddział i klinikę od kolejnych, nawet tam gdzie nie ma wyraźnego klinicznego wskazania dla takiej izolacji.
W wyniku tej decyzji wymiary pokoi zostały zredukowane i w szpitalu wprowadzono usprawnienia poprzez wspólne wykorzystanie niektórych pomieszczeń.
Ostatecznie okazało się możliwe wspólne dzielenie się niektórymi pomieszczeniami między klinikami oddziału ratunkowego, ambulatorium i  radiologii. Dzięki temu osiągnięto znaczne oszczędności przestrzenne (i kosztowe) pozostając jednocześnie w zgodzie z polskimi normami.

PRAKTYKA 3:

Oddzielenie pacjentów ambulatoryjnych od hospitalizowanych
Filozofią szpitala jest oddzielenie ruchu zdrowych pacjentów ambulatoryjnych od pacjentów hospitalizowanych - mniej rygorystyczne na wyższych piętrach szpitala, gdzie pacjenci ambulatoryjni mają ograniczony dostęp.
W klinikach dostępnych zarówno dla pacjentów ambulatoryjnych, jak i pacjentów hospitalizowanych zaprojektowano osobne wejścia i wyjścia. Takie rozwiązanie pozwala na zachowanie prywatności, zwłaszcza pacjentów hospitalizowanych, oraz poszanowania ich godności. Wspiera także efektywność operacyjną klinik oraz zmniejsza ryzyko zakażeń szpitalnych.

 

PRAKTYKA 4:

Minimalny dostęp personelu pozamedycznego do obszarów klinicznych
W planowanym projekcie zdecydowano się na oddzielenie klinik od pomieszczeń pomocniczych.
Na wyższych piętrach budynku zaplecza i pomieszczenia usługowe zlokalizowano na peryferiach, co zminimalizowało dostęp personelu pozamedycznego do obszarów klinicznych.
Pracownicy klinik są odpowiedzialni za transport odpadów do centralnych obszarów przechowywania na każdym poziomie budynku, skąd załoga usługowa może je zabrać.
Korzyściami wynikającymi z takiego rozwiązania jest zminimalizowanie wizyt personelu pomocniczego w klinikach, gdzie obowiązują zaostrzone normy epidemiologiczno-sanitarne, co wpływa na lepsze zabezpieczenie przez ewentualnymi zakażeniami szpitalnymi.

PRAKTYKA 5:

Wielopoziomowe ścieżki komunikacyjne sposobem na optymalizację procesów
Koncepcja architektoniczna budynku oparta jest na typologii „szpitalnej ulicy”, z której pracownicy klinik mają dostęp z wielopoziomowej ścieżki komunikacyjnej lub „ulicy” włączającej się do węzłów pionowej komunikacji. Ta „ulica” mieści się na tyłach szpitala, uwzględnia również przyszłą rozbudowę szpitala. Pokrewne kliniki zestawiono pionowo w celu zapewnienia dobrych, klinicznych łączników.


PRZYKŁAD

Oddział chirurgii jest usytuowany powyżej sal operacyjnych, które z kolei są usytuowane nad oddziałem ratunkowym. Takie rozmieszczenie powoduje błyskawiczne udzielenie pacjentowi pomocy medycznej lub wykonanie zabiegu w  sposób bezkolizyjny komunikacyjne.

PRAKTYKA 6:

Informacja w godzinach nocnych udzielana przez pracowników ochrony
Ważną kwestią braną pod uwagę podczas budowy szpitala było bezpieczeństwo pacjentów, zwłaszcza nocą.
Poza godzinami dziennego otwarcia, pracownicy ochrony przy wejściu na teren szpitala informują pacjentów i gości, z którego wejścia mają skorzystać, a personel oddziału ratunkowego, że ktoś przybył.
Dzięki ich zaangażowaniu we właściwe informowanie, zwłaszcza w godzinach nocnych, pacjenci mogą szybciej dotrzeć do odpowiedniego ambulatorium czy kliniki.
Korzyścią takiego rozwiązania jest również odciążenie personelu medycznego i  pomocniczego w zakresie informowania pacjentów, co nie należy do ich głównych obowiązków.

Piotr Wisłocki
architekt-konsultant, Nightingale Associates/Tribal Group Plc