Ile może zarobić menedżer ZOZ

W jaki sposób ustalać wynagrodzenie osób kierujących zarówno publicznymi, jak i niepublicznymi ZOZ-ami?

Istotnym ograniczeniem w kształtowaniu wynagrodzeń menedżerów publicznych ZOZ jest „ustawa kominowa”, natomiast w przypadku niepublicznych ZOZ jego właściciele mogą ustalać pobory dyrektora na dowolnym poziomie, m.in. w zależności od sytuacji fi nansowej danego zakładu lub zakresu odpowiedzialności menedżera.

Wynagrodzenie kierowników SPZOZ

W przypadku kierowników SPZOZ, niezależnie od tego, kto jest organem założycielskim (np. samorząd, wojewoda, Ministerstwo Zdrowia), ograniczeniem w swobodzie kształtowania warunków wynagradzania jest ustawa z 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi, zwana „ustawą kominową”. Dotyczy ona zarówno kierowników SPZOZ zatrudnionych na umowę o pracę, jak i na podstawie umów cywilnoprawnych.

Ograniczenia

Najważniejszym ograniczeniem, jakie nakłada na zarządzających „ustawa kominowa”, jest maksymalna wysokość wynagrodzenia miesięcznego ustalona ustawowo. Nie może ona przekroczyć 4-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w IV kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa GUS. W 2011 r. wskaźnik ten wynosi 3604,80 zł, zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z 19 stycznia 20011 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2010 r. (Dz.Urz.GUS nr 1 poz. 3).

WAŻNE:

Kolejnym ograniczeniem jest brak możliwości przyznania jakichkolwiek innych świadczeń płacowych niż wynagrodzenie miesięczne i świadczenia wskazane w „ustawie kominowej”. Osobom zarządzającym mogą być przyznane świadczenia dodatkowe, jednak nie dotyczy to kierowników SPZOZ. Artykuł 5 ust. 2 „ustawy kominowej” wyraźnie wskazuje katalog osób uprawnionych do tych świadczeń. Jako że zalicza się do nich nagroda jubileuszowa (por. wyrok SN z 23 czerwca 2005 r., II PK 289/04, OSNP 2006/5-6/77), nie ma więc możliwości jej przyznania kierownikowi SPZOZ.

Nagroda roczna

Kierownikowi SPZOZ może natomiast zostać przyznana nagroda roczna w wysokości nie wyższej niż 3-krotność jego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w roku poprzedzającym przyznanie nagrody (art. 5 ust. 3 „ustawy kominowej”). Nagrodę przyznaje, na wniosek rady społecznej ZOZ, organ założycielski ZOZ-u. Jej przyznanie jest uzależnione m.in. od wyników fi nansowych ZOZ, wykonania przez kierownika ZOZ określonych zadań itp.

Odprawa

Należy także zaznaczyć, że kierownikowi SPZOZ zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę lub powołania przysługuje określona w art. 62b ustawy o zakładach opieki zdrowotnej odprawa emerytalno-rentowa. Odprawa ta nie jest bowiem elementem wynagrodzenia i nie mają do niej zastosowania przepisy „ustawy kominowej” (por. wyrok SN z 16 lutego 2005 r., I PK 174/04, OSNP 2005/20/319).

PRZYKŁAD 1

Wysokość wynagrodzenia

W przypadku kierowników SPZOZ zatrudnionych na podstawie stosunku pracy niezbędne jest określenie wynagrodzenia w umowie o pracę lub akcie powołania. Dodatkowo należy pamiętać, że nie jest możliwe ustalenie wynagrodzenia kierownika ZOZ w regulaminie wynagradzania ani w zakładowym układzie zbiorowym pracy (zob. art. 772 § 5 w zw. z art. 24126 § 2 Kodeksu pracy). Dokumenty te nie mogą też określać wynagrodzeń osób zarządzających zakładem pracy na innej podstawie niż stosunek pracy.

Kwestia wysokości wynagrodzenia za pracę powinna być ściśle uzależniona od sytuacji fi nansowej ZOZ. Biorąc jednak pod uwagę fakt odpowiedzialności kierownika ZOZ za cały zakład, wydaje się oczywiste ustalanie wynagrodzenia na poziomie co najmniej najwyższej kategorii zaszeregowania określonej w regulaminie wynagradzania lub układzie zbiorowym pracy, obowiązującym w danym ZOZ.

Dodatek stażowy

W przypadku SPZOZ w umowie o pracę lub akcie powołania kierownika ZOZ należy określić także uprawnienie do dodatku stażowego. Przysługuje on bowiem wszystkim pracownikom ZOZ (a więc i kierownikowi zatrudnionemu na podstawie stosunku pracy) w wysokości wskazanej w art. 62d ustawy o ZOZ.

Zgodnie z tym przepisem, pracownikowi przysługuje dodatek za wysługę lat w wysokości wynoszącej 5% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego po 5 latach pracy. Dodatek ten wzrasta o 1% za każdy dalszy rok pracy, aż do osiągnięcia 20% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.

Wynagrodzenie kierowników NZOZ

Wykonywanie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych w przypadku kierowników NZOZ powinno odbywać się na podstawie umowy zlecenia lub kontraktu menedżerskiego. W przypadku zlecenia ustalenie wynagrodzenia powinno nastąpić bezpośrednio w samej umowie.

W przypadku kontraktu menedżerskiego umowa ta jest podobna do umowy zlecenia i zasadniczo można do niej stosować przepisy o zleceniu. Generalnie jednak przyjmuje się, że istotnym elementem umowy menedżerskiej jest wynagrodzenie za wykonywany zarząd.

Określanie wynagrodzenia

W stosunku do zleceniobiorcy i menedżera NZOZ nie mają zastosowania przepisy dotyczące wynagradzania pracowników publicznych ZOZ. Tym samym nie ma potrzeby określania kierownikowi zleceniobiorcy (menedżerowi) np. dodatku stażowego lub odprawy, gdyż żaden przepis Kodeksu cywilnego regulującego tę umowę nie precyzuje, w jaki sposób określać wynagrodzenie za wykonanie zlecenia, poza stwierdzeniem, że gdy nie ma obowiązującej taryfy, a nie umówiono się na wysokość wynagrodzenia, zleceniobiorcy należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy (art. 735 § 2 kc).

W przypadku NZOZ-ów sprawy dotyczące wynagrodzeń regulują praktycznie tylko przepisy Kodeksu pracy lub Kodeksu cywilnego, w zależności od sposobu zatrudnienia. Nie obowiązują tu żadne szczegółowe reguły, tak jak w przypadku wynagrodzeń kierowników publicznych ZOZ. Ważne jest, aby wynagrodzenie zostało prawidłowo ustalone w umowie i przez podmiot do tego upoważniony (zarząd, rada nadzorcza).

Jeżeli NZOZ jest natomiast jednostką organizacyjną powstałą w ramach danej osoby prawnej (np. jest częścią spółki handlowej), wówczas umowę o pracę lub umowę o zarządzanie (cywilnoprawną) zawiera zarząd. W takiej sytuacji dyrektor (kierownik) NZOZ jest jedynie kierownikiem wydzielonej komórki organizacyjnej. Również w tym samym trybie ustala się jego wynagrodzenie.

Jeżeli kierownik NZOZ nie jest osobą zarządzającą zakładem pracy w imieniu pracodawcy (tj. pracodawcą jest organizator NZOZ: spółka lub spółdzielnia itp., a dyrektor NZOZ nie ma kompetencji do zawierania umów o pracę), to wówczas należy go traktować jak kierownika średniego szczebla. Zasady jego wynagradzania mogą być wtedy ustalone w regulaminie wynagradzania lub w układzie zbiorowym pracy.

Ponieważ NZOZ-y są podmiotami prywatnoprawnymi, wobec ich menedżerów nie mają zastosowania przepisy „ustawy kominowej”. Wysokość wynagrodzenia i jego składniki będą wynikać tylko i wyłącznie z postanowień umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej. Wysokość płacy zależy więc wyłącznie od kondycji fi nansowej NZOZ i decyzji zarządu NZOZ.

Podstawa prawna:

• ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.,
• ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy – Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.,
• ustawa z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej – tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 14, poz. 89 ze zm.,
• ustawa z 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi – Dz.U. nr 26, poz. 306 ze zm.

Michał Culepa
prawnik